Среда, 23 сентября 2015 15:14

Хочаш -- еш, а хочаш -- лячыся

Марына СЛIЖ
Хочаш -- еш, а хочаш -- лячыся farpost.ru

Бабулькі ля пад’езда актыўна абмяркоўваюць цэны на гародніну і з нецярпеннем чакаюць пачатку восеньскіх кірмашоў, калі можна будзе набыць у запас бурачкоў, капусты, бульбачкі па больш прымальных цэнах, чым на рынку. Бо што ж гэта за зіма без духмянага, наварыстага боршчыку, і што за стол без другога хлеба! 

Знаўцы сцвярджаюць, што бульба на Беларусі з’явілася ў XVIII стагоддзі, дзякуючы апошняму каралю Рэчы Паспалітай Станіславу Аўгусту Панятоўскаму. Надзвычай дасведчанаму і культурнаму чалавеку свайго часу, міма якога не праходзіла ніводная навінка. Цяпер ужо звычайны для нас караняплод ён папулярызаваў сістэмна, на ўзроўні ўсёй дзяржавы. І прывучыў-такі народ да далікатэсу, які масава вырошчваецца на палях і займае на нашым з вамі стале адно з пачэсных месцаў.

Бульба ў “мундзірах”, цыганкі, а яшчэ смажаная, тоўчаная, тушаная, драная. У якіх толькі выглядах не падаюць яе сёння, і якія толькі назвы не прыдумваюць стравам з цяпер ужо прывычнага для нас  караняплоду. Да сёння лічацца смакатой калдуны, бабка, клёцкі, бульбяная каўбаса, альбо кішка, якую любяць гатаваць у нашых вёсках пасля таго, як асвяжуюць кабанчыка. На Валожыншчыне, напрыклад, папулярныя камы. Тоўчаная бульба засквараная салам з цыбуляй. Да ліку ласых страў, вядомых з канца XIX стагоддзя, адносяць і так званую бульбяную яешню, прыгатаваць якую пад сілу любой гаспадыні. Проста зрабіце пюрэ-таўчонку, запраўце яго  малаком і смятанай, дадайце некалькі яек, перамяшайце і пастаўце ў духоўку, альбо печ, дзе “вольны дух”, каб зарумянілася.

Не ўступаюць гэтай смакаце і смажонікі, страва, за аснову ў якой бярэцца вараная ў мундзірах бульба. Яе лупяць, рэжуць на невялікія кавалачкі, кладуць у чыгунок, пасыпаюць каўбасой, шкваркамі, цыбуляй, бабковым лістом, перчыкам, дадаюць крышку вады і ставяць у печ.

Беларусы ведаюць каля тысячы страў з бульбы. “Ад звычайнай, печанай на начлезе, якую так добра выкаціць з прыску, абскрэбсці, разламаць і, калі яна яшчэ дыміцца, саліць і, захлынаючыся, глытаць -- ад гэтай, печанай, і да “клецак з душамі”, да бульбы, фаршыраванай сушанымі грыбамі і запечанай у гарачай печы, -- пісаў Уладзімір Караткевіч. -- Але і проста вараная, з падгарэлымі вяршкамі, высыпаная на абрус на стале, яна -- дзіва”.

Любоў беларусаў да бульбы глыбокая і сакральная. Вясной мы яе дружна садзім, пасля барануем, акучваем, абараняем ад жукоў і пустазелля. І няма, напэўна, чалавека, які не ведае, як пасля дакопак ныюць ад стомы рукі і плечы, баліць спіна і не гнуцца ў каленях ногі, бо столькі прысяданняў, як за дні, што шчыраваў на бульбяным палетку, у звычайным жыцці ты не зробіш нават за год.

Лячыцца ад гэтай навалы сэнсу няма. Хвароба з часам праходзіць сама. Магчыма, што не без удзелу той самай бульбы, якая ў кожным клубні ўтрымлівае як бялкі, крухмал, цукрыды, так і клятчатку, пекцінавыя рэчывы, арганічныя кіслоты і, нават, тлушчы.  А яшчэ вітаміны групы В, караціноіды, мінеральныя рэчывы і такія мікраэлементы як калій, кальцый, натрый, магній, фосфар, хлор, жалеза, цынк, медзь, алюміній, ёд. Так што:  хочаш -- еш, а хочаш -- лячыся!

Прочитано 2484 раз
Оцените материал
(0 голосов)

Год малой родины

II Европейские игры

Молодежная политика

 

Телефон доверия

Подписка

 

Система «Расчёт»